Kresowa poezja i proza. Józef Ignacy Kraszewski (1812-1887)

Źródło: http://www.warszawski.przewodnikliteracki.plŻycie słynnego polskiego pisarza, poety, historyka, działacza społecznego i polityka, autora największej ilości wydanych dzieł w historii polskiej literatury, jest ściśle związane z Wołyniem i Żytomierzem. Stolicy Wschodniego Wołynia i rozwojowi kultury polskiej i europejskiej w Żytomierzu Kraszewski poświęcił siedem lat swojego życia, pełniąc funkcję kuratora miejscowych szkół polskich oraz zakładając teatr, w którym obecnie mieści się Filharmonia Obwodowa.

Ignacy Kraszewski urodził się w Warszawie w rodzinie Jana i Zofii z Malskich. Jego rodzice pochodzili z Grodzieńszczyźny. Uciekli do Warszawy prawdopodobnie szukając schronienia w obawie przed wojną francusko-rosyjską.

W 1830 r. młody Kraszewski został aresztowany przez carskie władze za udział w tajnym spisku młodzieży. Zwolniono go dwa lata później dzięki staraniom rodziny. Zajął się pisaniem powieści i publicystyką. W 1859 r. objął funkcję redaktora „Gazety Codziennej”, później wyjechał do Drezna, aktywnie produkując na obczyźnie artykuły i własne książki.

Ostatnie lata życia Józef Ignacy Kraszewski spędził we Włoszech i Szwajcarii. Zmarł wybitny Polak 19 marca 1887 r. w Genewie.

W twórczości Kraszewskiego warto wyróżnić trzy okresy: młodzieńczy, wołyńsko-warszawski i drezdeński. Po cyklu powieści współczesnych i ludowych ostatni okres twórczości owocował w powieści historyczne, dotyczące zarówno czasów starożytnych. W swoich utworach Józef Ignacy Kraszewski zawarł obraz współczesnego mu społeczeństwa oraz polskiej przeszłości.  Najbardziej rozpoznawalne jego utwory to: „Stara baśn”, „Rzym za Nerona”, „Krzyżacy 1410”, „Saskie ostatki”, „Sto diabłów”, „Macocha”, „Warszawa 1794”.

W marcu 2017 roku będziemy obchodzili 130. rocznicę śmierci Józefa Ignacego Kraszewskiego. W ciągu 57 lat ten niezwykle pracowity pisarz napisał ponad 220 powieści! 2012 rok specjalną uchwałą Sejmu RP został ogłoszony Rokiem Kraszewskiego.

Słowo Polskie, 08.02.17 r.

J.I. Kraszewski. Dziad i baba

Był sobie dziad i baba,
Bardzo starzy oboje,
Ona kaszląca i słaba,
On skurczony we dwoje.

Mieli chatkę maleńką,
Taką starą jak oni,
Jedno miała okienko
I jeden był wchód do niej.

Żyli bardzo szczęśliwie
I spokojnie jak w niebie,
Czemu ja się nie dziwię,
Bo przywykli do siebie.

Tylko smutno im było,
Że umierać musieli,
Że się kiedyś mogiłą
Długie życie rozdzieli.

I modlili się szczerze,
Aby Bożym rozkazem,
Kiedy śmierć ich zabierze,
Zabrała dwoje razem.

– Razem? To być nie może,
Ktoś choć chwilę wprzód skona!
– Byle nie ty, nieboże!
– Byle tylko nie ona!

– Wprzód umrę! – woła baba.
– Jestem starsza od ciebie,
Co chwilę bardziej słaba,
Zapłaczesz na pogrzebie.

– Ja wprzódy, moja miła.
Ja kaszlę bez ustanku
I zimna mnie mogiła
Przykryje lada ranku.

– Mnie wprzódy! – Mnie, kochanie!
– Mnie, mówię! Dość że tego,
Dla ciebie płacz zostanie!
– A tobie nic, dlaczego?

I tak dalej, i dalej
Jak zaczęli się kłócić,
Jak się z miejsca porwali,
Chatkę chcieli porzucić.

Aż do drzwi, puk, powoli:
– Kto tam? – Otwórzcie, proszę,
Posłuszna waszej woli,
Śmierć jestem, zgon przynoszę!

– Idź, babo, drzwi otworzyć!
– Ot to, idź sam, jam słaba,
Ja pójdę się położyć –
Odpowiedziała baba.

– Fi! Śmierć na słocie stoi
I czeka tam nieboga!
Idź, otwórz z łaski swojej!
– Ty otwórz, moja droga.

Baba za piecem z cicha
Kryjówki sobie szuka,
Dziad pod ławę się wpycha…
A śmierć stoi i puka.

I byłaby lat dwieście
Pode drzwiami tak stała,
Lecz znudzona, nareszcie
Kominem wejść musiała.

Dodaj Komentarz

Kod ochronny
Odśwież

Ostatnie komentarze

Gazeta "Słowo Polskie" w PDF

2017

Nr 2 (55)

Nr 1 (54)

2016

Nr 12 (53)

Nr 11 (52)

Nr 10 (51)

Nr 9 (50)

Nr 8 (49)

Nr 7 (48)

Nr 6 (47)

Nr 5 (46)

Nr 4 (45)

Nr 3 (44)

Nr 2 (43)

Nr 1 (42)

2015

Nr 12 (41)

Nr 11 (40)

Nr 10 (39)

Nr 9 (38)

Nr 8 (37)

Nr 7 (36)

Nr 6 (35)

Nr 5 (34)

Nr 4 (33)

Nr 3 (32)

Nr 2 (31)

Nr 1 (30)

2014

Nr 12 (29)

Nr 11 (28)

Nr 10 (27)

Nr 9 (26)

Nr 8 (25)

Nr 7 (24)

Nr 6 (23)

Nr 5 (22)

Nr 4 (21)

Nr 3 (20)

Nr 2 (19)

Nr 1 (18)

2013

Nr 12 (17)

Nr 11 (16)

Nr 10 (15)

Nr 9 (14)

Nr 8 (13)

Nr 7 (12)

Nr 6 (11)

Nr 5 (10)

Nr 4 (9)

Nr 3 (8)

Nr 2 (7)

Nr 1 (6)

2012

Nr 5 od 23.12.2012 r.

Nr 4 od 26.11.2012 r.

Nr 3 od 26.10.2012 r.

Nr 2 od 25.09.2012 r.

Nr 1 od 25.08.2012 r.

 

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą