Imieniem ukraińskiego poety antykomunisty Wasyla Stusa nazwą skwer w Warszawie

Wasyl Stus. Foto z archiwum KGB. Źródło: Wikipedia- Zachwycam się polskimi dysydentami i żałuję, że nie jestem Polakiem. Polska tworzy nową epokę w totalitarnym świecie i przygotowuje jego upadek. Lecz czy stanie się polski przykład dla nas wzorem? – takie słowa wypowiedział w czasie zesłania do łagru dla więźniów politycznych na Uralu ukraiński poeta rodem z Podola Wasyl Stus. Na przełomie pierszej i drugiej dekad lutego warszawska Rada Miasta uchwaliła decyzję o nadaniu skweru na skrzyżowaniu Alei Niepodległości i ulicy Stefana Batorego w Warszawie imienia Wasyla Stusa.

Wśród ukraińskich poetów XX w. trudno znaleźć osobę bardziej zbuntowaną przeciwko reżimu komunistycznemu niż Wasyl Stus. Poeta nie bał się otwarcie krytykować ówczesne partyjne elity i ograniczanie swobód mieszkańców ZSRS. Władze i milicja kilkakrotnie aresztowały ukraińskiego dysydenta, próbując złamać jego opór, kierowali na zesłanie do Magadanu, Mordowii i Kuczyno (Permski kraj), gdzie w końcu poeta zmarł, prawdopodobnie z wycieńczenia i chłodu.

Po powrocie po raz pierwszy w latach 70. z łagru Stus oficjalnie zwrócił się do Rady Najwyższej ZSRS z rezygnacją z sowieckiego obywatelstwa, motywując swoją decyzję w następujący sposób: „Bycie sowieckim obywatelem – to dla mnie znaczy być niewolnikiem...”. Koledzy Stusa, którzy razem z nim siedzieli w więzieniach wspominają Ukraińca, jako inteligenta poziomu europejskiego. W łagrach zachowywał się godnie, twardo rozmawiał z kagebistami i śledczymi, „jak oskarżyciel na nowym procesie w Norymberdze. Kiedy przemawiał, milkły głosy najbardziej natrętnych dozorców.”

Swoje rozważania na temat przemian w Polsce na początku lat 80. Wasyl Stus umieścił w „Taborowym zeszycie”, który potajemnie przekazał na Ukrainę w 1982 r. Te doniosłe i emocjonalne teksty są aktualne do dziś: „Po tym, co dzieje się dzisiaj [Red.: pacyfikacja] w Polsce wierzyć w moskiewskie ideały może tylko ostatni głupiec i ostatni niegodziwca, [...] Wiem, że wcześniej czy później kagebiści pójdą pod sąd – jak członkowie zbrodniczej, wrogiej narodowi policyjnej organizacji. Nie mam pewności, że sam dożyję do tego sądu ale proszę by mój wniosek z oskarżeniami dołączyć do wielotomowych akt innych świadectw oskarżeń”.

Barak w łagrze w Kuczyno, gdzie Wasy Stus spędził ostatnie lata swojego życie. Fot.: WikipediaW 1985 roku ukraińska diaspora zaczęła przygotowywania do wysunięcia Wasyla Stusa na Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Niestety Wasyl Stus nie doczekał się honorowej nagrody, zmarł 4 września 1985 roku w zimnej celi na dalekiej rosyjskij prowincji. Pochowano go na terenie łagru w Kuczyno, rodzinie nie pozwolono uczestniczyć przy pochówku. W 1989 roku ciało poety ekshumowano i złożono na Cmentarzu Bajkowym w Kijowie.

Zatwierdzić lutową decyzję Rady Miasta Warszawy powinna prezydent miasta Hanna Gronkiewicz-Waltz. Zmiana nazwy skweru będzie kosztowała warszawskiemu budżetowi 8,6 tys. złotych. W pobliżu przyszłego skweru Wasyla Stusa w stolicy Polski mieści się Narodowa Biblioteka oraz Szkoła Główna Handlowa.

Jerzy Wójcicki, 11.02.17 r.

 

Dodaj Komentarz

Kod ochronny
Odśwież

Gazeta "Słowo Polskie" w PDF

2017

Nr 3 (56)

Nr 2 (55)

Nr 1 (54)

2016

Nr 12 (53)

Nr 11 (52)

Nr 10 (51)

Nr 9 (50)

Nr 8 (49)

Nr 7 (48)

Nr 6 (47)

Nr 5 (46)

Nr 4 (45)

Nr 3 (44)

Nr 2 (43)

Nr 1 (42)

2015

Nr 12 (41)

Nr 11 (40)

Nr 10 (39)

Nr 9 (38)

Nr 8 (37)

Nr 7 (36)

Nr 6 (35)

Nr 5 (34)

Nr 4 (33)

Nr 3 (32)

Nr 2 (31)

Nr 1 (30)

2014

Nr 12 (29)

Nr 11 (28)

Nr 10 (27)

Nr 9 (26)

Nr 8 (25)

Nr 7 (24)

Nr 6 (23)

Nr 5 (22)

Nr 4 (21)

Nr 3 (20)

Nr 2 (19)

Nr 1 (18)

2013

Nr 12 (17)

Nr 11 (16)

Nr 10 (15)

Nr 9 (14)

Nr 8 (13)

Nr 7 (12)

Nr 6 (11)

Nr 5 (10)

Nr 4 (9)

Nr 3 (8)

Nr 2 (7)

Nr 1 (6)

2012

Nr 5 od 23.12.2012 r.

Nr 4 od 26.11.2012 r.

Nr 3 od 26.10.2012 r.

Nr 2 od 25.09.2012 r.

Nr 1 od 25.08.2012 r.

 

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą