Poezja kresowa. Dyzma Bończa-Tomaszewski (1749-1825)

Dyzma Bończa-Tomaszewski herbu Bończa, urodził się 1 stycznia 1749 roku na Sandomierszczyźnie, zmarł w 1825 roku w Popówce na Ukrainie. Był znanym polskim poetą, komedio- i dramatopisarzem, publicystą i pamiętnikarzem, krytykiem Konstytucji 3 maja.

Bończa-Tomaszewski pełnił funkcję sekretarza konfederacji targowickiej, podczas konfederacji barskiej porzucił służbę na dworze królewskim, wspierał konfederatów, walcząc w ich szeregach.

Później działał u boku „króla Podola” Stanisława Szczęsnego Potockiego.

Debiutował komedią „Małżeństwo w rozwodzie” pokazaną po raz pierwszy w Warszawie w 1781 roku. Autor broszury „Dyzmy Bończy-Tomaszewskiego, komisarza cywilno-wojskowego województwa Bracławskiego, nad konstytucją i rewolucją dnia 3 maja 1791 uwagi”, w której ostro krytykował reformy, wprowadzone przez Konstytucję 3 maja.

Jego broszura była jedną z najważniejszych broszur antykonstytucyjnych, kolportowana w szczególności na Ukrainie.

Tomaszewski napisał także poemat opisowy „Rolnictwo”, epos historyczny „Jagiellonida” (1817), w 1822 wydał zbiór „Pisma wierszem i prozą”. Jako klasycysta był ostro atakowany przez romantyków m.in. Adama Mickiewicza.

Fragment poemy Jagiellonida: czyli zjednoczenie Litwy z Polską

Tego zaraz w Piotrkowie Sejmowa ustawa
Na Ojczystym posadzi w zgodnych głosach Tronic,
Widzisz przy nim starszego brata, Władysława
W podwójnej błyszczącego dwóch Królestw Korony
Wierna obóm na wojnach i w pokoju sława,
Swym wieńcem nieśmiertelnym przyozdobi skronie:
Polak, Litwin, Rusini, Czech, Węgrzyn, Kroaci
Jednym ludem się staną pod rządem dwóch braci,

Za niemi Alexander, cień tak krótko trwały,
Patrz! - ledwie się ukazał już w powietrzu znika,
Prawodawca, Monarcha, Rycerz pełen chwały,
Gdy już konając w ręku bratnich Fryderyka,
Dowie się źe zwycięstwo wojska otrzymały
Perekopskiego Cara , Litwy najezdnika,
Wzniósłszy w Niebo źrenicę, łzę wdzięczną wylewa
I złoży w łono Stwórcy Narodu nadzieje.

W tem się zwolna przybliżał starzec rozjaśniony,
Promień mądrości na twarz Rycerską mu padał,
Jagiełło to postacią świetną przenikniony,
O nazwisko się jego z ciekawością badał:
„Wnuk to jest twój (rzekł Prorok) Zygmunt niezwalczony
Szorstko będzie mieczem i swą radą władał
Jak ów Nestor, w ościennych nawet Państwach czczony
Ofiarowane sobie odrzuci Korony.

Słowo Polskie, 13.03.17 r.



Dodaj Komentarz

Kod ochronny
Odśwież

Gazeta "Słowo Polskie" w PDF

2017

Nr 2 (55)

Nr 1 (54)

2016

Nr 12 (53)

Nr 11 (52)

Nr 10 (51)

Nr 9 (50)

Nr 8 (49)

Nr 7 (48)

Nr 6 (47)

Nr 5 (46)

Nr 4 (45)

Nr 3 (44)

Nr 2 (43)

Nr 1 (42)

2015

Nr 12 (41)

Nr 11 (40)

Nr 10 (39)

Nr 9 (38)

Nr 8 (37)

Nr 7 (36)

Nr 6 (35)

Nr 5 (34)

Nr 4 (33)

Nr 3 (32)

Nr 2 (31)

Nr 1 (30)

2014

Nr 12 (29)

Nr 11 (28)

Nr 10 (27)

Nr 9 (26)

Nr 8 (25)

Nr 7 (24)

Nr 6 (23)

Nr 5 (22)

Nr 4 (21)

Nr 3 (20)

Nr 2 (19)

Nr 1 (18)

2013

Nr 12 (17)

Nr 11 (16)

Nr 10 (15)

Nr 9 (14)

Nr 8 (13)

Nr 7 (12)

Nr 6 (11)

Nr 5 (10)

Nr 4 (9)

Nr 3 (8)

Nr 2 (7)

Nr 1 (6)

2012

Nr 5 od 23.12.2012 r.

Nr 4 od 26.11.2012 r.

Nr 3 od 26.10.2012 r.

Nr 2 od 25.09.2012 r.

Nr 1 od 25.08.2012 r.

 

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą