Smotrycz – stolica księstwa podolskiego

Dzisiaj Smotrycz w obwodzie chmielnickim to niewielkie miasteczko, w którym mieszka około 2 tysięcy osób. Tutejsze władze lokalne postanowiły rozebrać stary budynek Potockich na cegły. Wcześniej działała w nim szkoła, obecnie XIX-wieczny zabytek stoi w ruinie...

XIV wiek... Smotrycz stolica księstwa podolskiego. Jego władcy – bracia Koriatowicze sprawnie płacili podatki polskiemu królowi. W 1448 roku Kazimierz Jagiellończyk nadał miastu prawo magdeburskie, Smotrycz staje się miastem królewskim w województwie podolskim.

Według lustracji z 1615 roku Smotrycz należał wojewodzie bracławskiemu Janowi Potockiemu, następnie jego synowi – Teodorowi Potockiemu.

Ciekawostką jest wzmianka w dokumentach o procesie, który prowadzili mieszczanie Smotrycza w stosunku do Potockich na początku XIX w., żądając przyznania praw, nadanych im przez królów polskich, senat przyznał im rację. W 1810 roku w Smotryczu nawet powstał ratusz miejski (inne źródła podają, że w 1791 r.), choć 30 lat później smotryckich mieszczan dołączono do dumy kamienieckiej.

Po powstaniu listopadowym zamknięto klasztor dominikanów w Smotryczu, a kościół został kościołem parafialnym.

Podczas aktywnego rozwoju gospodarczego Podola, który nastąpił pod koniec XIX wieku w Smotryczu zaczęło rozwijać się garncarstwo, powstał wiejski bank oraz tkactwo. Smotrycz słynął na całą Europę z pięknych wyrobów ceramicznych – kolorowych zabawek, misek i półmisek. Wyroby ze Smotrycza można dzisiaj odnaleźć w muzeach Krakowa, Lwowa a nawet Petersburga.

W ostatnich dniach marca do Smotrycza wyjechała komisja z obwodowego departamentu kultury w celu zbadania potrzeby rozebrania na cegły jednej z ostatnich pamiątek o bogatym dziedzictwie historycznym Smotrycza. Po przewrocie bolszewickim życie miasta kardynalnie zmieniło bieg, teraz jest szansa, by zniszczone przez komunistów zabytki kultury polskiej i europejskiej zajaśniały na nowo, pomagając niewielkim podolskim miejscowościom przyciągać turystów, gotowych płacić za słuchanie legend o zbójnikach i rycerzach, historiach miłosnych oraz walkach, które się tutaj toczyły.

Jerzy Wójcicki, Franciszek Miciński, 31.03.17 r.

 

Budynek Potockich w Smotryczu przed przewrotem bolszewickim

 











 


 


 


 


 


Dodaj Komentarz

Kod ochronny
Odśwież

Gazeta "Słowo Polskie" w PDF

2017

Nr 3 (56)

Nr 2 (55)

Nr 1 (54)

2016

Nr 12 (53)

Nr 11 (52)

Nr 10 (51)

Nr 9 (50)

Nr 8 (49)

Nr 7 (48)

Nr 6 (47)

Nr 5 (46)

Nr 4 (45)

Nr 3 (44)

Nr 2 (43)

Nr 1 (42)

2015

Nr 12 (41)

Nr 11 (40)

Nr 10 (39)

Nr 9 (38)

Nr 8 (37)

Nr 7 (36)

Nr 6 (35)

Nr 5 (34)

Nr 4 (33)

Nr 3 (32)

Nr 2 (31)

Nr 1 (30)

2014

Nr 12 (29)

Nr 11 (28)

Nr 10 (27)

Nr 9 (26)

Nr 8 (25)

Nr 7 (24)

Nr 6 (23)

Nr 5 (22)

Nr 4 (21)

Nr 3 (20)

Nr 2 (19)

Nr 1 (18)

2013

Nr 12 (17)

Nr 11 (16)

Nr 10 (15)

Nr 9 (14)

Nr 8 (13)

Nr 7 (12)

Nr 6 (11)

Nr 5 (10)

Nr 4 (9)

Nr 3 (8)

Nr 2 (7)

Nr 1 (6)

2012

Nr 5 od 23.12.2012 r.

Nr 4 od 26.11.2012 r.

Nr 3 od 26.10.2012 r.

Nr 2 od 25.09.2012 r.

Nr 1 od 25.08.2012 r.

 

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą